Artikelen
De paradox van digitale regulering
Europese regels moeten ons digitaal weerbaarder maken, maar versterken in de praktijk juist de afhankelijkheid van een handvol grote, niet-Europese aanbieders. De echte vraag is niet hoe je van die afhankelijkheid afkomt, maar hoe je haar bestuurbaar maakt.
Ben jij een racer of een piloot?
Wie tegen de maximumsnelheid rijdt wordt bijna altijd ingehaald, en staat even later weer naast dezelfde auto's bij de file. Harder rijden voelt als controle, maar is precies andersom: de piloot wint niet de race, wel de reis.
Digitale soevereiniteit in perspectief
Het debat over digitale soevereiniteit zit vast op drie vereenvoudigingen, niet op een gebrek aan oplossingen. Soevereiniteit is geen eigenschap van technologie of herkomst maar een bestuurlijke positie: de vraag is niet hoe je onafhankelijk wordt, maar hoe je je afhankelijkheden bestuurbaar maakt.
Actieradius is niet het probleem, efficiëntie wel
EV's zijn grofweg drie keer efficiënter dan brandstofauto's, maar het gesprek gaat al dertien jaar over actieradius. Het echte verschil zit in het verbruik per kilometer, en dat blijft onzichtbaar omdat een simpel energielabel voor EV's ontbreekt.
Papa is boos: over gedeelde ruimte en wederkerigheid
Een botsing op een smalle stoep bleek eigenlijk een systeemtest: wie past zich nog aan in gedeelde ruimte? Aanpassen is stilzwijgend bij sommigen komen te liggen, versterkt door een online wereld zonder sociale remmen.
Medisch meten is weten, en dat vinden we ongemakkelijk
Continu meten vinden we in IT en techniek doodnormaal, maar zodra het over het lichaam gaat slaat meten om in onrust. Vroeg weten is vaak goedkoper dan laat behandelen, en over twintig jaar is preventief meten gewoon normaal.
Mijn disclaimer voor 2026
Voor 2026 kies ik bewust vooruit: fractional werken, meer tijd voor wat ertoe doet, en zorgvuldiger omgaan met mijn aandacht. Dat betekent minder reflexmatig reageren, geen vijanddenken en geen populisme, en soms ontvolgen uit zelfbescherming.
Technische appendix Sleeswijk-Holstein
Deze appendix maakt de aannames, bedragen en rekenregels achter de kostenanalyse van digitale autonomie expliciet en falsifieerbaar. Het structurele verschil is ongeveer 30 tot 35 miljoen euro per jaar voor 30.000 werkplekken, en volgt uit organisatiemodel en schaal, niet uit softwareprijs.
Wat kost digitale autonomie écht?
Digitale autonomie is geen kostenbesparing maar een bewuste keuze voor expliciete kosten en verantwoordelijkheid. De meerkosten zitten niet in software, maar in organisatie: regie, afstemming, productiviteit en investeringen die hyperscalers collectief dragen.
Eigen cloud eerst: digitaal populisme en de illusie van soevereiniteit
Digitale soevereiniteit wordt vaak gereduceerd tot een locatievraag, maar dat klopt niet. Afstand nemen van hyperscalers is geen principiële keuze maar een strategische ruil, met directe gevolgen voor productiviteit, schaal en concurrentiekracht.
Het clouddebat gaat niet over cloud
Het woord cloud heeft zijn betekenis verloren omdat iedereen er iets anders mee bedoelt. Het echte debat gaat niet over techniek, maar over twee botsende filosofieën: het industriële, globale model van hyperscalers tegenover het ambachtelijke, regionale model dat technologie klein en dichtbij houdt.
Digitale soevereiniteit: het kan (helaas) niet
Europa kan vandaag niet leveren wat hyperscalers bieden, en dat maakt volledige digitale soevereiniteit voorlopig een illusie. Wat wél werkt is een systemische benadering: één hyperscaler als basis, soevereiniteit alleen voor gevoelige workloads, en governance centraal geregeld.
Verrek, ChatGPT is geen zoekmachine
Veel mensen gebruiken ChatGPT als een slimmere Google en laten daarmee het grootste deel van de mogelijkheden liggen. Agents, GPT's, Projecten en RAG klinken technisch, maar betekenen simpelweg dat je ChatGPT werk laat overnemen in plaats van alleen antwoorden te vragen.
Zou jij zuiniger rijden voor €500 beloning per jaar?
Wie 20% zuiniger rijdt bespaart al snel honderden euro's per jaar aan energie en slijtage, en het Nederlandse leasewagenpark samen een half miljard. Laat werkgever en werknemer dat verschil samen delen, dan verdient rustiger rijden direct mee.
Denk jij na over je werk over 5 jaar, of je nog nodig bent?
AI verandert niet alleen wat we doen, maar ook hoe waarde ontstaat. Bedrijven die draaien op repeterend of analytisch werk verliezen hun schaalvoordeel zodra technologie dat sneller, goedkoper en consistenter doet, en juist het MKB zit daarbij in de knel.
De kracht van Agile is sociale verantwoordelijkheid, niet vrijblijvendheid
Veel organisaties noemen zich Agile, maar bedoelen staand vergaderen en sprints. Agile gaat niet over rituelen maar over sociale verantwoordelijkheid: samen resultaat dragen, en dat werkt alleen als je elkaar vertrouwt en iedereen een stem heeft.
Ik dacht dat ik niet kon leren, tot ChatGPT kwam
Bijna veertig jaar dacht ik dat ik slecht was in leren, tot ik ontdekte dat AI juist dat deel van leren kan overnemen dat niet bij mij past. Leren is geen kunst van opslaan, maar van het verbinden van kennis, inzichten en toepassing.
A new hope: minder eigen gelijk, meer gezamenlijk belang
De verkiezingsuitslag koos het midden en samenwerking boven het uiterste, en dat geeft hoop. Verandering begint bij houding: luisteren, begrijpen en verbinden, in de politiek net zo goed als in organisaties.
EU wil grip op de cloud: het Cloud Sovereignty Framework (SEAL)
Sinds september 2025 meet de Europese Commissie met het Cloud Sovereignty Framework hoe Europees een clouddienst echt is, via een Sovereignty Score. Wie onder SEAL-3 blijft, valt vanaf 2026 buiten Europese aanbestedingen: cloudkeuze wordt een strategische compliance-beslissing.
Vraag AI om hulp, geen stemadvies
AI is een uitstekend hulpmiddel zolang jij kunt controleren of het klopt, maar bij politieke keuzes ontbreekt die controle vaak. Onderzoek laat zien dat grote taalmodellen systematisch afwijken van officiële partijstandpunten, dus gebruik AI om te denken, niet om te geloven.
Business aan het stuur, IT als partner: niet meer sturen in de mist
Nederland noemt zich kenniseconomie, maar de meeste toekomstige bestuurders verlaten hun opleiding zonder inhoudelijke kennis van cloud, data of AI. Zonder dat fundament blijft IT gevangen in de oude rol van kosten en risico's, en blijft Nederland sturen in de mist.
Administratie versus AI-speelgoed
Windows 11 op een Copilot+ PC met NPU belooft lokale AI die stiller, sneller en zuiniger draait, zonder de cloud. In de praktijk is het een proeftuin die vooral veelbelovend is, maar nog niet heel veel levert.
Arbeidsmarkt stemwijzer 2025: minder flex of geen flex
Op papier lijkt er veel te kiezen, maar het debat over werk en zekerheid beweegt vooral tussen minder flex en geen flex. Ik ben voor een middenmodel dat nu ontbreekt: flexibiliteit met bescherming, maar geen enkele partij kiest daarvoor.
Niet ieder brein werkt in hetzelfde ritme
Weinig organisaties kijken naar hoe verschillend breinen werken, terwijl dat bepalend is voor werkplezier en succes. Neurodiversiteit laat zien dat de match tussen werkvorm, cultuur en individuele behoeften vaak meer verklaart dan cv of diploma.
Kies jij met je principes of met je portemonnee?
B-Corp-certificering belooft winst maken én aantoonbaar goed doen, maar schuurt als juist multinationals zich aansluiten. Toch overweeg ik een B-Corp sneller, zeker bedrijven die hun kern echt met duurzaamheid verbinden.
ZZP'er of MKB? Zonder DPA geen vertrouwelijke data in ChatGPT
Gratis en zelfs Plus- of Pro-versies van ChatGPT, Gemini, Claude en Perplexity loggen en trainen standaard op je data, zonder DPA en zonder harde AVG-bescherming. Wie medewerkers geen veilig alternatief biedt, legt klantinformatie in handen van partijen zonder contract.
AI: het einde van de zakenwereld zoals wij die kennen?
AI is geen volgende stap in automatisering, maar het einde van het oude spel en het begin van een nieuw speelveld. Elk businessmodel dat draait op het opschalen van repeterend werk, zoals de piramide in consultancy, legal en accountancy, verliest zijn economische motor.
AI bepaalt morgen, politiek kijkt naar gisteren
Geen technologische revolutie kende zo'n snelle adoptie als AI, en in de juridische sector loopt al bijna twee derde van de junior-taken risico. Toch leggen verkiezingsprogramma's de nadruk op arbeidsvormen van gisteren, terwijl de arbeidsmarkt van vandaag al verandert.
Waterval geeft vooral valse hoop
Traditionele methodes als Prince2 en waterval streven naar controle via uitgebreide voorafplanning, maar leveren vooral een vals gevoel van controle en sunk costs op. Agile levert op de lange termijn vaak goedkopere en succesvollere uitkomsten.
Ruimte winnen, geen vrijheid verliezen
Als vader van een kind met astma pleit ik al lang voor schonere lucht in onze steden, en daarom koos ik in 2013 al voor een e-bike en een elektrische auto. Maatregelen als meer fietsstraten en minder oude diesels voelen voor sommigen als beperking, terwijl we er allemaal op vooruitgaan.
Freelancers vallen buiten de inclusieve boot
Veel zzp'ers kiezen bewust voor zelfstandigheid omdat loondienst hen te veel beknelt, zeker neurodiverse, ondernemende en jonge professionals. Wetten die schijnzelfstandigheid moeten tegengaan jagen juist deze echte zelfstandigen het keurslijf in.
De verleiding van simpel: hoe lineair denken ons in de weg zit
Complexe problemen vragen om systeemdenken, maar we vallen terug op een oorzaak en een snelle maatregel. Zolang we vasthouden aan die versimpeling houden we complexe problemen juist in stand.
Gratis apps: is de data van jou en je kinderen het betaalmiddel voor AI?
Gratis betekent vaak dat jij of je data het product bent, en steeds vaker gebruiken apps je privacygevoelige informatie ook voor AI-training. Platforms als TikTok, Shein, Temu en Google verzamelen data die buiten Europa eindigt, vaak zonder dat je er grip op hebt.
Cloud: van dozen naar diensten
Cloud is veel meer dan servers en opslag. Wie het verschil tussen IaaS, PaaS en SaaS begrijpt, kiest bewust tussen alles zelf doen, delen uitbesteden of alles als dienst inkopen, en bepaalt daarmee zijn flexibiliteit en afhankelijkheid.
Wat als werk verdwijnt, en niet iedereen AI-specialist kan worden?
De geruststelling dat AI net zoveel banen creëert als kost, gaat dit keer niet op, zeker in combinatie met robotisering. Als er te weinig betaald werk overblijft, is het tijd om een samenleving in te richten waarin werk niet de enige bron van bestaanszekerheid is.
IT Chef-de-Mission: waarom ik deze titel koos
Mijn overgrootvader Karel Lotsy was tweemaal Chef-de-Mission van de Nederlandse olympische ploeg, onder meer in Londen 1948. Zijn verbindende leiderschap, richting geven in onzekerheid en organiseren wat niet vanzelf loopt, herken ik in mijn werk in IT en organisatieverandering.
AI zonder afhankelijkheid van Amerikaanse hyperscalers
Op cloud loopt Europa nog ver achter, maar op AI ontstaan er wél serieuze Europese opties. Mistrals model Medium 3 presteert gelijk aan of beter dan GPT-4o en Claude 3.7, is tot zeven keer goedkoper en volledig GDPR- en AI Act-compliant.
Een eigen datacenter is zelden echt goedkoper dan cloud
Op papier lijkt on-premises goedkoper, maar in de praktijk worden lifecycle management, security, disaster recovery, compliance en personeel vaak vergeten. Cloud ontzorgt technisch en organisatorisch, maar vraagt wel om volwassen kostenbeheer (FinOps).
Duur tijdelijk personeel, of toch een goedkope slogan?
Generaliserende uitspraken over 'dure externen' zijn onterecht én schadelijk, zeker uit de mond van een beroepsgroep die zelf royaal wordt betaald. Externen brengen kennis, snelheid en wendbaarheid, en dragen hun eigen risico's zonder vangnet.
800 miljard voor tanks, maar niks voor IT?
Europa trekt 800 miljard uit voor defensie, maar onze digitale verdediging blijft onderbelicht, terwijl de afhankelijkheid van Amerikaanse Big Tech gigantisch is. We hebben een investeringsplan nodig voor cloud, AI en cybersecurity, een Europees Deltaplan.